Engelli çalıştırma zorunluluğu 50 ve üzeri işçili özel sektör işyerlerinde %3'tür. Hesaplama, il bazında sayım ve işveren prim desteği.
Engelli çalıştırma zorunluluğu, 50 veya daha fazla işçi çalıştıran özel sektör işyerlerinde başlar ve oran %3'tür. Çalışan sayısı aynı il içindeki işyerlerinin toplamına göre bulunur. Kontenjan dahilinde çalıştırılan her engelli için asgari ücret düzeyindeki işveren prim payının tamamı Hazinece karşılanır.
Kanun ne diyor?
4857 sayılı İş Kanunu'nun 30. maddesi, belirli büyüklükteki işyerlerine engelli çalışan istihdam etme yükümlülüğü getirir. Buna göre elli veya daha fazla işçi çalıştıran özel sektör işyerlerinde işveren, işçilerinin yüzde üçü oranında engelli çalıştırır. Kamu işyerlerinde bu oran yüzde dörttür.
Yükümlülüğün amacı, engelli bireylerin çalışma hayatına katılımını sağlamaktır. İşletmeniz büyüdükçe çalışan sayısını düzenli izlemeniz, eşiğe ulaştığınızda hazırlıksız kalmamanızı sağlar.
Çalışan sayısı nasıl hesaplanır?
Hesapta tek bir işyerine değil, işverenin aynı il sınırları içindeki tüm işyerlerinin toplam işçi sayısına bakılır. Örneğin aynı ilde 30 ve 25 çalışanlı iki şubeniz varsa toplam 55 çalışan üzerinden değerlendirme yapılır.
Bakanlığın zorunlu istihdam rehberine göre kısmi süreli çalışanlar, çalışma süreleriyle orantılı olarak tam süreli çalışana dönüştürülerek sayılır. Yer altı ve su altı işlerinde engelli çalıştırılamaz ve bu işlerde çalışanlar işçi sayısının tespitinde dikkate alınmaz.
Kesirli sonuç çıkarsa ne olur?
Oran hesaplanırken yarıma kadar olan kesirler dikkate alınmaz; yarım ve daha fazlası tama tamamlanır. Böylece hesap her zaman tam bir kişi sayısına ulaşır.
Rakamlar örnektir: 60 çalışanlı bir işletmede 60 × %3 = 1,8 çıkar. 0,8 yarımdan fazla olduğu için sonuç 2 kişidir. 50 çalışanlı bir işletmede ise 50 × %3 = 1,5 çıkar; yarım tama tamamlandığından yükümlülük yine 2 kişidir.
İşverene sağlanan prim desteği
İŞKUR'un açıklamasına göre özel sektör işverenlerinin çalıştırdığı her bir engelli için, asgari ücret düzeyindeki sosyal güvenlik primi işveren payının tamamı Hazinece karşılanır. SGK'nın güncel teşvik listesinde de bu destek 4857 sayılı Kanun'un 30. maddesine dayanan teşvik olarak yer alır.
Destekten yararlanmak için engelli sigortalının bildirilmesi, prim belgelerinin yasal süresinde verilmesi ve primlerin ödenmesi gerekir. Bu nedenle muhasebe ya da bordro sorumlunuzla teşvik kodunu baştan konuşmanız faydalı olur.
Yükümlülük nasıl takip edilir?
İŞKUR, engelli çalıştırma yükümlülüğünü il müdürlükleri aracılığıyla aylık olarak takip eder. Yükümlülüğü yerine getirmeyen işverene, çalıştırılmayan her engelli ve her ay için idari para cezası uygulanır. Ceza tutarı her yıl yeniden belirlendiği için güncel tutara Bakanlık ve İŞKUR duyurularından bakabilirsiniz.
Açık pozisyonları duyururken ilan metninde engelli adayların başvurusunu açıkça davet etmeniz ve işin gerektirdiği koşulları net yazmanız, doğru adaylara ulaşmanızı kolaylaştırır.
- Aynı ildeki toplam çalışan sayınızı her ay kontrol edin
- Kısmi süreli çalışanları süreleriyle orantılı sayın
- Kesirli sonucu yarım kuralına göre yuvarlayın
- Prim desteği için bildirimleri zamanında yapın
Sık sorulan sorular
Engelli çalıştırma zorunluluğu kaç kişiden başlar?
Özel sektörde 50 veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde başlar. Çalışan sayısı, işverenin aynı il sınırları içindeki işyerlerinin toplamına göre bulunur (4857 sayılı İş Kanunu md. 30).
Engelli çalıştırma oranı yüzde kaç?
Özel sektör işyerlerinde yüzde 3, kamu işyerlerinde yüzde 4'tür. Hesapta yarıma kadar kesirler dikkate alınmaz, yarım ve fazlası tama tamamlanır.
50 çalışanı olan işyeri kaç engelli çalıştırmalı?
50 × %3 = 1,5 çıkar. Yarım ve fazlası tama tamamlandığı için 2 engelli çalışan istihdam edilmesi gerekir.
Engelli çalışanın sigorta primini kim öder?
İŞKUR'a göre özel sektör işverenlerinin çalıştırdığı her bir engelli için asgari ücret düzeyindeki işveren prim payının tamamı Hazinece karşılanır. Çalışan payı ve asgari ücretin üzerindeki kısım bu desteğin dışındadır.
Engelli çalıştırmayan işverene ceza var mı?
Evet. Çalıştırılmayan her engelli ve her ay için idari para cezası uygulanır. Tutar her yıl güncellendiği için güncel tabloya resmî duyurulardan bakılması önerilir.
İlgili bağlantı
Kaynaklar
- 50 veya daha fazla işçi çalıştıran özel sektör işyerlerinde %3, kamuda %4 engelli; aynı il sınırları içindeki işyerlerinin toplam işçi sayısı esas; yarıma kadar kesirler dikkate alınmaz, yarım ve fazlası tama; yer altı ve su altı işleri sayılmaz (4857 md. 30)
- İŞKUR: özel sektör işverenlerinin çalıştırdığı her bir engelli için asgari ücret düzeyindeki işveren sigorta primi payının tamamı Hazinece karşılanır; takip il müdürlüklerince aylık yapılır; çalıştırılmayan her engelli ve her ay için idari para cezası
- Bakanlık Zorunlu İstihdam Alanları Rehberi: kısmi süreli çalışanlar çalışma süreleriyle orantılı olarak tam süreliye dönüştürülerek sayılır
- SGK güncel teşvikler: 4857 md. 30 kapsamındaki engelli sigortalı teşviki 01.07.2008'den beri uygulanır; şart belgelerin yasal sürede verilmesi ve primlerin ödenmesi
Son güncelleme: 9 Kasım 2026. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel durumunuz için ilgili kuruma ya da bir uzmana danışabilirsiniz.
