Brüt ve Net Maaş Farkı: Bordro Nasıl Okunur?

Brüttan nete geçerken hangi kesintiler yapılır? SGK primi yüzde 14, işsizlik sigortası yüzde 1, gelir ve damga vergisi ile bordroda kontrol edilecekler.

Brüt maaş ile net maaş arasındaki fark kesintilerden gelir: brüt ücretten %14 SGK primi, %1 işsizlik sigortası primi, gelir vergisi ve damga vergisi düşülür. Asgari ücret kadar olan kısım vergilerden muaftır. Gelir vergisi yıl içinde biriken kazanca göre kademeli arttığı için net maaş bazı aylarda düşebilir.

Brüt ücret ve net ücret nedir?

Brüt ücret, çalışan için belirlenen toplam ücrettir. Kesintiler bu tutar üzerinden hesaplanır. Net ücret ise kesintilerden sonra hesabınıza yatan tutardır.

İş görüşmesinde ya da sözleşmede konuşulan ücretin brüt mü net mi olduğunu netleştirmek önemlidir. Aynı rakam brüt olarak söylendiğinde, hesabınıza yatacak tutar ondan daha düşük olur.

1. kesinti: SGK primi (yüzde 14)

Brüt ücretinizden %14 oranında SGK primi kesilir. Bu oranın %9'u malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası, %5'i genel sağlık sigortası için çalışan payıdır. Emeklilik ve sağlık sigortası bu primle karşılanır.

İşveren de ayrıca kendi payını öder; ancak işveren payı maaşınızdan kesilmez. Bordronuzda yalnız çalışan payının maaşınızdan düşüldüğünü görürsünüz.

2. kesinti: İşsizlik sigortası primi (yüzde 1)

Brüt ücretinizden %1 oranında işsizlik sigortası primi kesilir. İşsizlik Sigortası Kanunu'na göre bu primin %1'ini çalışan, %2'sini işveren, %1'ini devlet öder.

İşinizi kendi isteğiniz ve kusurunuz dışında kaybettiğinizde, şartları taşıyorsanız ödenecek işsizlik ödeneği bu fondan karşılanır.

3. kesinti: Gelir vergisi ve damga vergisi

Ücretten gelir vergisi ve damga vergisi kesilir. Gelir vergisi, brüt ücretten çalışanın ödediği sigorta primleri düşüldükten sonra kalan tutar üzerinden hesaplanır.

Ücretin asgari ücret kadar olan kısmı bu iki vergiden muaftır; yalnızca asgari ücretin üzerindeki kısım vergilendirilir. Bu nedenle asgari ücretle çalışan birinin bordrosunda gelir vergisi ve damga vergisi kesintisi görünmez; asgari ücretin üzerinde kazananlarda ise yalnız aradaki fark için vergi hesaplanır.

Net maaş neden bazı aylar düşer?

Gelir vergisi, yıl içinde biriken kazanca göre kademeli olarak artar. Yılın başında vergi matrahınız düşük olduğu için ilk dilimden vergi ödersiniz; kazanç biriktikçe yılın ilerleyen aylarında bir üst dilime geçilebilir.

Bu durumda brüt ücretiniz değişmese bile net maaşınız bir önceki aya göre düşebilir. Bu bir hata değil, verginin hesaplanma biçiminin sonucudur. Yeni yılla birlikte hesaplama yeniden başlar.

Vergi dilimleri ve oranları her yıl yeniden belirlenir. Güncel gelir vergisi tarifesi Gelir İdaresi Başkanlığı'nın sitesinde yayımlanır.

Bordro (ücret hesap pusulası) almak hakkınız

İş Kanunu'na göre işveren, ücreti işyerinde ya da bankadan öderken çalışana ücret hesabını gösteren bir pusula vermek zorundadır. Bu pusulada ödeme günü ve ilgili dönem, fazla çalışma, hafta tatili, bayram ve genel tatil ücretleri gibi eklemeler ile vergi, sigorta primi, avans, nafaka ve icra gibi her çeşit kesinti ayrı ayrı gösterilir.

Bordronuzu her ay saklamanız, ileride bir hesap farkı ortaya çıktığında işinize yarar.

Bordroda kontrol edilecekler

Bordronuzu aldığınızda aşağıdaki kalemleri kendi kayıtlarınızla karşılaştırmanız önerilir. Bir farklılık görürseniz önce işyerinizin muhasebe ya da insan kaynakları birimine sormanız faydalı olur.

Çalışılan gün sayısı
Fazla mesai saatleri
Prim ve ikramiye
Kesinti kalemleri

Sık sorulan sorular

Brüt maaştan hangi kesintiler yapılır?

Brüt ücretten yüzde 14 SGK primi, yüzde 1 işsizlik sigortası primi, gelir vergisi ve damga vergisi kesilir. Asgari ücret kadar olan kısım gelir ve damga vergisinden muaftır.

SGK primi yüzde kaç kesilir?

Çalışan payı brüt ücretin yüzde 14'üdür: yüzde 9 malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası, yüzde 5 genel sağlık sigortası. İşveren payı maaştan kesilmez.

Net maaş neden yıl içinde düşüyor?

Gelir vergisi yıl içinde biriken kazanca göre kademeli arttığı için ilerleyen aylarda bir üst vergi dilimine geçilebilir. Brüt ücret değişmese bile net maaş düşebilir.

Asgari ücretten vergi kesilir mi?

Hayır. Ücretin asgari ücret kadar olan kısmı gelir vergisi ve damga vergisinden muaftır; yalnızca üzerindeki kısım vergilendirilir.

İşveren bordro vermek zorunda mı?

Evet. İş Kanunu'na göre işveren, ücret ödemelerinde ücret hesabını ve her çeşit kesintiyi ayrı ayrı gösteren bir hesap pusulası vermek zorundadır.

Kaynaklar

Son güncelleme: 2 Ekim 2026. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel durumunuz için ilgili kuruma ya da bir uzmana danışabilirsiniz.