Haftalık 45 saati aşan her saat yüzde 50 zamlı ödenir. Örnekli hesaplama, ücret yerine izin hakkı, yıllık 270 saat ve günlük 11 saat sınırı.
Haftalık 45 saati aşan her çalışma saati fazla mesaidir ve normal saat ücretinin yüzde 50 fazlasıyla ödenir. Yani 1 saat fazla mesai 1,5 saatlik ücret eder. Dilerseniz ücret yerine her fazla saat için 1 saat 30 dakika serbest zaman da kullanabilirsiniz.
Fazla mesai ne zaman başlar?
İş Kanunu'na göre haftalık çalışma süresi en fazla 45 saattir. Bu sınırı aşan her saat, kanundaki adıyla fazla çalışma, yani fazla mesai sayılır.
Örneğin haftada 6 gün, günde 8,5 saat çalışan birinin haftalık çalışması 51 saattir. Bu durumda 45 saati aşan 6 saat fazla mesaidir. (Rakamlar örnektir.)
İş sözleşmesinde haftalık çalışma süresi 45 saatin altında belirlenmişse, o süreyi aşıp 45 saate kadar yapılan çalışmalar fazla sürelerle çalışma sayılır. Bu saatlerin her biri için normal saat ücreti yüzde 25 artırılarak ödenir.
Yüzde 50 zam nasıl hesaplanır?
Hesap basittir: fazla mesainin her saati için normal saat ücretinin 1,5 katı ödenir. Önce saat ücretinizi, sonra o hafta yaptığınız fazla mesai saatini bilmeniz yeterlidir.
Örneğin saat ücreti 200 TL ise fazla mesainin 1 saati 300 TL eder. Haftada 5 saat fazla mesai yapan bir çalışana o hafta için 1.500 TL fazla mesai ücreti ödenir. Aynı tempo bir ay boyunca, 4 hafta sürerse fazla mesai ücreti 6.000 TL olur. (Rakamlar örnektir.)
- Saat ücreti x 1,5 = fazla mesainin 1 saatlik ücreti
- 1 saatlik fazla mesai ücreti x fazla mesai saati = toplam fazla mesai ücreti
Ücret yerine serbest zaman kullanmak
Fazla mesai için ücret yerine serbest zaman da tercih edilebilir. Bu durumda her 1 saat fazla mesai için 1 saat 30 dakika izin kullanılır.
Bu serbest zaman 6 ay içinde, çalışma süreleri içinde ve ücretinizden kesinti yapılmadan kullandırılır. Örneğin bir hafta 4 saat fazla mesai yaptıysanız, karşılığında 6 saat ücretli serbest zaman kullanabilirsiniz.
Yıllık üst sınır ve çalışanın onayı
Bir yılda yapılabilecek fazla mesainin toplamı 270 saati geçemez. Bu sınır, çalışanın sağlığını ve dinlenme hakkını korumak için konmuştur.
Fazla mesai yapılabilmesi için çalışanın yazılı onayı alınır. Onay, fazla mesainin kurala uygun yapıldığını hem çalışan hem işveren açısından kayıt altına alır.
Günde en fazla 11 saat
Fazla mesai dahil, günlük çalışma süresi 11 saati geçemez. Haftalık 45 saat sınırı aşılmasa bile tek bir günde bundan uzun çalışılamaz.
Örneğin normal vardiyası 8 saat olan bir çalışan, aynı gün en fazla 3 saat daha çalışabilir. 8 saatlik vardiyanın ardından 4 saat daha çalışmak günlük sınırı aşar.
Bordroda fazla mesaiyi kontrol etmek
Fazla mesai ücretinin doğru ödendiğini görmek için bordronuzdaki fazla çalışma kalemine bakabilirsiniz. Kendi çalışma saatlerinizi gün gün not etmeniz, bordroyla karşılaştırmayı kolaylaştırır.
Bordroda bir eksiklik fark ettiğinizde önce insan kaynakları ya da muhasebe birimine yazılı olarak sormak, sorunun çoğu zaman hızlıca çözülmesini sağlar.
- Haftalık toplam çalışma saatiniz
- O hafta 45 saati aşan saat sayısı
- Bordroda yazan fazla çalışma saati ve tutarı
- Serbest zaman seçtiyseniz kullandığınız izin saatleri
Sık sorulan sorular
Fazla mesai ücreti yüzde kaç zamlı ödenir?
Haftalık 45 saati aşan her saat için normal saat ücretinin yüzde 50 fazlası ödenir. Yani 1 saat fazla mesai 1,5 saatlik ücrete karşılık gelir.
Fazla mesai yerine izin alınabilir mi?
Evet. Dilerseniz ücret yerine her 1 saat fazla mesai için 1 saat 30 dakika serbest zaman kullanabilirsiniz. Bu izin 6 ay içinde ve ücretten kesinti yapılmadan kullandırılır.
Yılda en fazla kaç saat fazla mesai yapılabilir?
Bir yılda yapılabilecek fazla mesainin toplamı 270 saati geçemez. Fazla mesai için çalışanın yazılı onayı da alınır.
Fazla mesai dahil günde en fazla kaç saat çalışılabilir?
Fazla mesai dahil günlük çalışma süresi 11 saati geçemez. Haftalık sınır aşılmasa bile bu günlük sınır geçerlidir.
Sözleşmesi 45 saatten az olan çalışanın ek saatleri nasıl ödenir?
Sözleşmedeki haftalık süreyi aşıp 45 saate kadar yapılan çalışmalar fazla sürelerle çalışma sayılır ve her saat için normal saat ücreti yüzde 25 artırılarak ödenir.
İlgili bağlantı
Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu md. 41: haftalık 45 saati aşan çalışma fazla çalışmadır; her saat yüzde 50 zamlı ödenir; fazla sürelerle çalışmada yüzde 25; ücret yerine 1 saat 30 dakika serbest zaman, 6 ay içinde ve ücret kesintisi olmadan; yıllık 270 saat; işçinin onayı
- 4857 sayılı İş Kanunu md. 63: haftalık en fazla 45 saat; günlük çalışma 11 saati aşamaz
- İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği: işçinin yazılı onayı
Son güncelleme: 2 Ekim 2026. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel durumunuz için ilgili kuruma ya da bir uzmana danışabilirsiniz.
