Yazılı sözleşme imzalamadıysanız da işçisiniz ve kanundaki haklar geçerlidir. Yazılı belge, bordro, sigortasız çalışmanın tespiti ve saklanacak kanıtlar.
Evet, sözleşme imzalamadıysanız da haklarınız vardır. İş sözleşmesi sözlü olarak da kurulabilir; ücret karşılığında çalışan herkes işçidir ve kanundaki haklar herkes için geçerlidir. Sigortasız geçen çalışma da çalışmanın geçtiği yılın sonundan itibaren 5 yıl içinde mahkeme yoluyla tespit ettirilebilir.
Sözlü iş sözleşmesi geçerli mi?
İş Kanunu'na göre iş sözleşmesi, kanunda aksi belirtilmedikçe özel bir şekle bağlı değildir. Yani "yarın başlayabilirsiniz, maaşınız şu kadar" diye yapılan sözlü bir anlaşmayla da iş ilişkisi kurulur.
Kanun, süresi bir yıl veya daha uzun olan belirli süreli sözleşmelerin yazılı yapılmasını öngörür. Ancak yazılı bir sözleşme imzalanmamış olması, ücret karşılığında çalışan kişinin işçi olduğu gerçeğini ve kanundaki haklarını ortadan kaldırmaz.
Hangi haklar geçerlidir?
Ücret karşılığında bir işverene bağlı olarak çalışan herkes işçidir. Bu nedenle yazılı sözleşmesi olan çalışanın sahip olduğu temel haklar, sözlü anlaşmayla çalışan için de geçerlidir.
Aşağıdaki haklar, sözleşmenin yazılı olup olmamasına bağlı değildir:
- Ücretin en geç ayda bir ödenmesi
- İlk günden itibaren sigorta
- Fazla mesai ücreti
- Hafta tatili ve yıllık izin
- Şartları varsa ihbar ve kıdem tazminatı
İşverenin yazılı belge verme yükümlülüğü
Yazılı sözleşme yapılmadıysa işveren, en geç 2 ay içinde çalışma koşullarını gösteren yazılı bir belge vermekle yükümlüdür. Bu belgede genel ve özel çalışma koşulları, günlük ya da haftalık çalışma süresi, temel ücret ve varsa ücret ekleri, ücret ödeme dönemi ve fesih hâlinde uyulacak kurallar yer alır.
İş ilişkisi 2 ay dolmadan sona ererse, bu bilgilerin en geç ayrılık tarihinde yazılı olarak verilmesi gerekir. Bu belgeyi istemek, ileride çıkabilecek anlaşmazlıklarda işinize yarar.
Bordro da bir haktır
İşveren, her ay ücret ödemesiyle birlikte ücret hesap pusulası, yani bordro vermek zorundadır. Bordroda ödemenin günü ve dönemi, fazla mesai ve tatil ücretleri gibi eklemeler ile vergi, sigorta primi ve avans gibi kesintiler ayrı ayrı gösterilir.
Bordroları düzenli saklamak, hem maaşınızın doğru hesaplanıp hesaplanmadığını kontrol etmenizi sağlar hem de çalışmanızın önemli bir kanıtı olur.
Sigortasız çalışıldıysa ne olur?
İşveren çalışmanızı SGK'ya bildirmediyse bu süre sonradan mahkeme yoluyla tespit ettirilebilir. Başvuru süresi, çalışmanın geçtiği yılın sonundan itibaren 5 yıldır. Mahkeme kararıyla tespit edilen günler ve kazanç sigorta kayıtlarına işlenir.
Örneğin 2023 yılında sigortasız geçen bir çalışma için 5 yıllık süre 2024 başından başlar ve 2028 yılı sonunda dolar. Bu süre geçerse tespit başvurusu yapılamaz; bu nedenle beklemeden bilgi almak önerilir.
Bilgi almak için ALO 170 hattından ve SGK'dan destek alınabilir. Hizmet dökümünüzü e-Devlet'teki SGK Tescil ve Hizmet Dökümü hizmetinden kontrol edebilirsiniz.
Belgeleri saklamak önemlidir
Yazılı sözleşme olmadığında çalıştığınızı başka yollarla göstermeniz gerekebilir. Bu nedenle çalıştığınız döneme ait her türlü kaydı saklamak ileride büyük kolaylık sağlar.
Kanıtlar tek başına değil, birlikte değerlendirildiğinde güçlüdür. Örneğin maaşın her ay aynı kişiden banka hesabınıza yatması, işyerinde çekilmiş fotoğraflar ve aynı dönemde birlikte çalışan kişilerin tanıklığı birbirini destekler.
- İşverenle yapılan mesajlaşmalar
- İşyerinde çekilmiş fotoğraflar
- Maaşın yattığını gösteren banka dökümleri
- Birlikte çalışılan kişilerin adları ve iletişim bilgileri
Sık sorulan sorular
Sözleşme imzalamadan çalışmak yasal mı?
İş sözleşmesi kanunda aksi belirtilmedikçe özel bir şekle bağlı değildir; sözlü olarak da kurulabilir. Ancak işveren, en geç 2 ay içinde çalışma koşullarını gösteren yazılı bir belge vermekle yükümlüdür.
Sözleşmesiz çalışan tazminat alabilir mi?
Ücret karşılığında çalışan herkes işçidir ve kanundaki haklar yazılı sözleşme olup olmamasına bağlı değildir. Şartları sağlanıyorsa ihbar ve kıdem tazminatı hakları da geçerlidir.
Sigortasız çalıştığım günleri nasıl tespit ettirebilirim?
Çalışmanın geçtiği yılın sonundan itibaren 5 yıl içinde iş mahkemesine başvurarak çalıştığınızı tespit ettirebilirsiniz. Mesajlar, banka dökümleri ve tanıklar bu süreçte önemlidir.
İşveren bordro vermek zorunda mı?
Evet. İşveren her ücret ödemesinde, eklemeleri ve kesintileri ayrı ayrı gösteren bir ücret hesap pusulası, yani bordro vermek zorundadır.
İlgili bağlantı
Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu md. 8: iş sözleşmesi özel bir şekle tabi değildir; süresi bir yıl ve daha fazla olan sözleşmeler yazılı yapılır; yazılı sözleşme yoksa işveren en geç 2 ay içinde çalışma koşullarını gösteren yazılı belge verir, sözleşme 2 ay dolmadan sona ererse en geç sona erme tarihinde
- 4857 sayılı İş Kanunu md. 37: ücret hesap pusulası; ödeme günü, dönemi, eklemeler ve kesintiler ayrı ayrı gösterilir
- 4857 sayılı İş Kanunu md. 2 ve 32: işçi tanımı; ücret en geç ayda bir ödenir
- 5510 sayılı Kanun md. 86: bildirilmeyen çalışma, hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içinde mahkeme kararıyla tespit edilir; bu süre hak düşürücüdür
- SGK Tescil ve Hizmet Dökümü e-Devlet hizmeti
Son güncelleme: 2 Ekim 2026. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel durumunuz için ilgili kuruma ya da bir uzmana danışabilirsiniz.
